Mini-interview met Pas uit n.a.v. bespreking Om udrejning af rumfang VI

Onderstaand mini-interview is op 9 oktober 2026 verschenen op de Substack-pagina van Pas uit; zie hier.

Vandaag publiceren we een kort interview met Bjorn Lichtenberg over zijn recente bijdrage aan onze website over deel VI van Solvej Balle’s zevendelige serie Om udrejning af rumfang (door Adriaan van der Hoeven en Edith Koenders uit het Deens vertaald als Over de berekening van ruimte). Lees Bjorns signalement hier.

1. Waarom wilde je nu dit werk bespreken?
   Ik ben de serie Over de berekening van ruimte zonder heel veel verwachtingen of overtuiging gaan lezen, en al snel bleek dat ik als lezer nog meer dan in het verhaal zelf – dat overigens wel degelijk zeer de moeite waard is! – geïnteresseerd was in de literaire significantie van de boeken. Wat is de toegevoegde waarde van deze romancyclus aan de al bestaande literatuur over het motief ‘een dag die zich herhaalt’? Hoe verhouden de boeken zich tot het genre sciencefiction, tot het realisme of tot het magisch realisme? Hoe heeft Solvej Balle deze serie gepland, in hoeverre heeft ze inhoudelijk onderzoek verricht voordat ze begon te schrijven? Waar zet Solvej Balle het allermeest op in, waarop ligt de nadruk in de boeken? Kunnen we uit deze boeken iets afleiden over Balle’s kijk op de taak van de schrijver en op het wezen van het schrijverschap? Al die vragen spookten tijdens het lezen door mijn hoofd en de gedachten die ik over deze boekenserie heb gehad sinds ik ben begonnen met lezen hebben zich uiteindelijk in teksten uitgekristalliseerd. Zo is ook mijn bespreking van dit boek tot stand gekomen.
2. Is er een ander werk waarvan je nu al weet dat je het zou willen bespreken?
   Ik ben op dit moment bezig met een essay over de Argentijnse schrijver Adolfo Bioy Casares. Bioy Casares is in het Nederlands taalgebied, mijns inziens ten onrechte, niet zo bekend. In mijn essay zou ik willen schrijven over de thematische en structurele overeenkomsten tussen de boeken die van Bioy Casares in het Nederlands zijn vertaald, om zo de schrijver en zijn boeken dieper te doorgronden. Ook zou ik graag de parallellen tussen zijn werk enerzijds en dat van Robert Louis Stevenson en dat van Bioy Casares’ goede vriend Jorge Luis Borges anderzijds onderzoeken.
3. Wat ontbreekt er voor jou in het Nederlands taalgebied?
   In het Nederlandse taalgebied is het magisch realisme niet zo sterk vertegenwoordigd, en dat vind ik jammer. Johan Daisne en Hubert Lampo zijn noemenswaardige uitzonderingen, maar na hen is er nooit meer een sterke magisch-realistische traditie in het Nederlands taalgebied geweest (ik kan alleen Rob van Essen verzinnen die enigszins in de buurt komt, al zou ik durven beweren dat Van Essens oeuvre dicht tegen sciencefiction aanschurkt). Het zou mooi zijn als het magisch realisme, zo’n overtuigende literaire modus, weer meer vaste voet aan de grond zou krijgen in ons literaire landschap.
4. Wat voor soort boeken doet het beter in het Deense taalgebied dan in Nederland?
   In Denemarken wordt veel literatuur gelezen en geschreven over Groenland. Groenland is sinds het begin van de koloniale tijd onderdeel geweest van het koninkrijk Denemarken en heeft in de tweede helft van de twintigste en in de eenentwintigste eeuw langzaamaan meer zelfstandigheid gekregen. Maar nog steeds leven de Denen en de Groenlanders op gespannen voet met elkaar. In de Deens-Groenlandse migratieliteratuur – Deenstalige boeken waarin een Deense protagonist voor langere tijd naar Groenland emigreert – wordt de gelaagdheid van de uiterst interessante sociale dynamiek tussen de Groenlander en de Deen goed zichtbaar. Misschien omdat die dynamieken zo sterk gegrond zijn in de Deens-Groenlandse culturele context, is die Deens-Groenlandse migratieliteratuur in Nederland niet zo populair.